×
 

Verslag Lezing Klimaatverandering: een ongemakkelijke waarheid

We leven in een complexe wereld. Deze week was exemplarisch. Op maandag 8 oktober kwam het belangrijke rapport van het IPCC uit. Het rapport stelt dat we echt onder de 1,5 graden opwarming moeten blijven omdat we anders te maken kunnen krijgen met onomkeerbare gevolgen van klimaatverandering*). De volgende dag wint Urgenda de Klimaatzaak **) en horen we alweer dat de Staat overweegt in cassatie tegen de uitspraak te gaan***). En vandaag Landelijke dag van de Duurzaamheid.
Verslag Lezing Klimaatverandering: een ongemakkelijke waarheid

De lezing gaat in op de werking van ons brein, (onuitgesproken) emoties naar aanleiding van klimaatverandering en bied enkele handvaten voor hoe we een deel van de oplossing kunnen zijn.

Al die berichten rondom het klimaat kunnen voor verwarring en apathie zorgen over die toch al overweldigende gedachte dat klimaatverandering onze levens aanzienlijk zal veranderen. We leven in een ‘parallelle werkelijkheid’. We vliegen vaak en ver, eten veel vlees, kopen continue elektronica en tevens zien we gelijktijdig bizar veel orkanen, overstromingen, droogte ed. Mensen lijken apathisch t.o.v. klimaatverandering. Is dat zo? Er is verschil tussen de wat mensen weten en hoe ze handelen.

Ik zal in vogelvlucht uitleg geven. Ons brein bestaat uit twee delen:

1 De automatische piloot die reageert snel, automatisch, impulsief en emotioneel. Deze behoedt ons voor ongelukken en is 95% van de tijd actief.

2 Het menselijk denken. Dat is trager, bewust, analytisch en rationeel. Dit gebruiken we slechts 5% van onze tijd. Terwijl we dit deel van onze hersenen nu juist nodig hebben, nu we ons gedrag moeten veranderen om de Aarde te behouden.

In de automatische piloot zitten een aantal (beschermings)mechanismen. Ik zal een paar bespreken.

  • We kunnen een beperkt aantal zorgen per dag aan. De zorg over ons kind, de hypotheek. Als je auto ’s ochtends dan niet start, dan heeft dat de hoogste prioriteit en is je aandacht voor klimaatverandering afwezig.
  • De verleiding van het menselijk genot. Dit zorgt ervoor dat we bijvoorbeeld moeilijk ons huis energieneutraal maken. Nu handelen terwijl we dit pas in de toekomst nodig hebben.
  • We zijn te optimistisch ten opzichte van de toekomst. Bijvoorbeeld: wij kopen een lot bij de loterij met de gedachte dat we iets winnen hoewel we weten dat het statisch niet zo is.
  • Mensen zijn gevoeliger voor verlies dan voor het equivalent winst. Dat zie je terug in de media. De kosten van de energietransitie komen meer in beeld dan de positieve feiten zoals nieuwe en meer banen.
  • Psychologische afstand: De gevolgen van klimaatverandering lijken alleen zichtbaar in landen ver weg en ver in de toekomst.
  • We vermijden domweg moeilijke kwesties.
  • We vertrouwen op persoonlijke ervaring. Je kent het wel. De neef van de buurvrouw van … wordt aangehaald als deskundige.
  • We kiezen voor snel beschikbare informatie. We zijn intellectueel lui. Facebook maakt daar dankbaar gebruik van.
  • We hebben de diepgewortelde neiging om het eens te zijn met informatie die overeenkomt met je bestaande overtuiging.

Welke soorten emoties kun je herkennen en hoe ga je ermee om?

  • Angst? Zeg niet: ‘het valt wel mee’. Wel: Erken onzekerheid.
  • Voelt iemand zich schuldig? (Ver)oordelen niet en wijs vooral niet met je bestraffende wijsvinger. Maar ga in gesprek, met compassie voor jezelf en de ander.
  • Is iemand verdrietig? Verwerk het verdriet zoals bij een rouwproces en ga in gesprek.
  • Voelt iemand zich machteloos? Erken dat gevoel en laat de ander een voorstelling maken van ‘stel dat jij de baas van de Aarde’ bent.
  • Daarnaast hebben we (on) bewust last van klimaatverandering-gerelateerde psychologische diagnoses. Bijvoorbeeld ‘casaperdida’, het rouwproces en de stress bij de Groningers die in het bevingsgebied wonen met de wetenschap dat hun huis in de nabije toekomst zal worden gesloopt. Of ‘solastalgia’, dat is stress door verandering van je fysieke omgeving. Door deze stress beter te benoemen kunnen mensen sneller worden geholpen.

Oplossingen

  •  Ga met je vrienden het gesprek aan over klimaatverandering en spreek over je gevoelens. Betwist daarbij niet of het wel of niet goed gaat met de wereld, nodig elkaar uit tot het openhartig delen van emoties en het onderzoeken van onderliggende betekenis en waarden.

Heb de bereidheid om de ongelooflijke pijn te erkennen die ons op deze plek heeft gebracht. Niemand heeft het zo bedoeld en toch zijn we hier beland. Het gevoel dat we stuurloos zijn. Dat ons hele onzekere tijden staan te wachten. Dat dingen instabiel voelen. We hebben een diepe toewijding nodig aan samenwerking en naar elkaar luisteren met compassie. (Renée Lertzman klimaatpsycholoog).

Voer niet alleen gesprekken over duurzaamheid, maar voer duurzame gesprekken d.w.z. heb respect voor de ander! Dit helpt om bewustwording en duurzame gedragsverandering te realiseren.

  • Het blijkt dat we nieuwe taal nodig hebben voor de nieuwe situatie waarin we ons bevinden. Zo hoor je al vaker het woord ‘landschapspijn’. Dit staat voor het verdriet voor het verlies aan biodiversiteit. De vogels niet meer horen fluiten, het blauw en rood van veldbloemen missen, de geur van kruiden missen etc.
  • De groep die al duurzame stappen heeft gezet kan zelf uitbreiden als ‘duurzame ambassadeur’ in nog niet duurzame sport/hobbyclubs. Stap op het bestuur af en wordt samen-redzaam.  Bijv. afval verminderen op het hockeyterrein.
  • We horen vaak het verhaal dat de mens het CO2-klimaatmonster zelf heeft gemaakt, en dat het CO2-monster ons nu vernietigt. Vertel in de plaats daarvan de verhalen van klimaathelden: de opgewekte buren met zonnepanelen, de gelukkige vleeseter die flexitariër werd ed.

 Als laatste volgde enkele praktische opdrachten. Deze kunt u thuis toepassen:

Oefening: Van aarzeling naar doorbraak.

Zou je iets willen veranderen? Bijv. ik wil vaker met de fiets naar mijn werk. Formuleer dan antwoorden op onderstaande vragen.

  • Mijn veranderwens is:
  • Welke remmende gedachten of onmogelijkheden zijn er?
  • Hoe kan ik gemakkelijker mijn doel bereiken?
  • Probeer ‘remmers’ te verminderen of alternatieven te vinden:
  • Mijn eerste concrete stap wordt:

Hartelijk dank voor uw aandacht,

Mirjam Bemelmans

Klimaatcoach voor Stichting Klimaatgesprekken klimaatgesprekken.nl
Veerkrachttransitie.nl
Bel voor meer informatie of om op te geven als cursist klimaatgesprekken 06 1517 3136

 

*) VN-klimaatpanel IPCC rapport. Het rapport meldt niet de conclusie eigenlijk nog ernstiger is want hetgeen naar buiten is gekomen is tot stand gekomen door middel van consensus.

**) Urgenda wint in Klimaatzaak https://www.urgenda.nl/urgenda-wint-in-klimaatzaak/

***) Staat overweegt in cassatie te gaan in Klimaatzaak https://fd.nl/opinie/1273535/staat-ga-in-cassatie-in-klimaatzaak

8 Email
Keywords : 

Related

VOL Dag van de Duurzaamheid - Dilemma’s bij een duurzaam leven én oplossingen  - 10 oktober 2018
VOL Dag van de Duurzaamheid - Dilemma’s bij een duurzaam leven én oplossingen - 10 oktober 2018
Het maximum aantal deelnemers is bereikt. Op 10 oktober, dag van de duurzaamheid, is klimaatadviseur Mirjam Bemelmans te gast in De Hangar. Zij geeft op uitnodiging van Duurzaam Meerhoven een lezing over de werking van ons brein als het gaat om klimaatverandering en aansluitend bespreekt ze de dilemma’s bij een duurzaam leven. De lezing die om 20.00 uur start is interactief. Er is gelegenheid tot het stellen van vragen en voeren van discussie.
Diverse artikelen o.a. micro plastics in cosmetica en huisstof
Diverse artikelen o.a. micro plastics in cosmetica en huisstof
Een selectie van artikelen van de afgelopen maand.
Februari was wereldwijd warmer dan ooit
Februari was wereldwijd warmer dan ooit
In de Guardian stond een alarmerend bericht over de opwarming van de aarde. Kan ik daar iets aan doen?